Κυριακή, 4 Μαΐου 2014

Η αξία της τέχνης: Σχεδιάγραμμα έννοιας



Η αξία της τέχνης για το δημιουργό και το κοινό

Η τέχνη ως αισθητική έκφραση της ζωής και με τον όρο ότι είναι γνήσια, ασκεί ευεργετική επίδραση στον άνθρωπο και στην κοινωνία.
Επί της ουσίας, η προσφορά της τέχνης έγκειται στην ποιότητα των ιδεών, στην αισθητική συγκίνηση που προκαλεί ο πομπός / καλλιτέχνης αλλά και στην «ποιότητα» του δέκτη.
Με τα μηνύματα της η τέχνη δίνει ερεθίσματα για προβληματισμούς και ενισχύει την κριτική αντίληψη ως αντίδοτο στην πνευματική οκνηρία / μαζοποίηση:

Με τις ιδέες που προσφέρει  μπορεί να διευρύνει τους πνευματικούς ορίζοντες του ανθρώπου και να τον απεγκλωβίσει από τη μο­νομέρεια μιας τεχνοκρατούμενης εποχής. Ενισχύει, κυρίως, τη δημιουργική φαντασία και τη δεκτικότητα σε νέες ιδέες που αντιμάχονται τις στερεοτυπικές αντιλήψεις και προκαταλήψεις. Επομένως, άρρηκτη η σχέση τέχνης και πνευματικής καλλιέργειας διά των εμπειριών που εκείνη προσφέρει.

Η τέχνη επιδρά θετικά στην ηθική διαμόρφωση της προσωπικότητας, γιατί:

·        Οδηγεί στην αυτοκριτική και κατά συνέπεια στην αυτογνωσία. Γι' αυτό είναι πιθανή η απαλλαγή από πάθη και αδυναμίες, η κάθαρση, η εν γένει αυτοβελτίωση (λυτρωτική δύναμη για τον καλλιτέχνη και το κοινό).

·        Ημερώνει ηθικά τον άνθρωπο, αν τον συγκινήσει αισθητικά.

·        Η ομορφιά είναι αδελφή της αρετής, αφού ευαισθητοποιεί τη συνείδηση και ευχαριστεί την ψυχή.

·        Προβάλλει ιδανικά (ελευθερία, δικαιοσύνη) και αρετές που αποτελούν υγιή πρότυπα για τη διάπλαση των ανθρώπων με υψηλό αίσθημα ευθύνης, και δρουν με κριτήριο το σεβασμό και την ανιδιοτέλεια ενάντια στην εκμετάλλευ­ση και την απανθρωποποίηση.

·        Ικανοποιεί την έμφυτη τάση του καλλιτέχνη για δημιουργία. Εξάλλου, και το κοινό μπορεί να καλλιεργήσει μέσω της τέχνης (υπό όρους) την καλαισθησία (: την υγιή αντίληψη περί του ωραίου), να εξευγενιστεί (: μύηση στην ευπρέπεια και στην αγάπη) και να παρωθηθεί στη δημιουργία. Βέβαια, η τέχνη αποτελεί μέσο για την έκφραση συναισθημάτων (: συναισθηματική διέξοδος του καλλιτέχνη) και την πρόκληση νέων συναισθηματικών εκδηλώσεων (για το κοινό). Για παράδειγμα, γίνεται σύντροφος του ανθρώπου σ' όλες τις περιπέτειες του βίου του. Μπορεί να ανακουφίσει τις λύπες του και να πολλαπλασιάσει τις χα­ρές του. Αποτελεί ένα καταφύγιο για όλους όσοι ταλαιπωρήθηκαν από τις κα­κουχίες της ζωής. Πυροδοτεί ένα πνεύμα αισιοδοξίας και αγάπης στη ζωή, επειδή κυρίως τονίζει την ομορφιά της. Συνάμα η τέχνη μπορεί να λυτρώσει τον άνθρωπο από τη ρουτίνα της καθημερινότητας και να μετριάσει το άγχος. Η ανανεωτική της φύση σώζει από την ανία, την πεζότητα, την κάμψη των ενδια­φερόντων και την ανούσια διασκέδαση.





Η κοινωνική διάσταση της τέχνης

Η τέχνη αποτελεί «κοινή γλώσσα» για άτομα, ομάδες και λαούς:

·        Επισημαίνει την κοινή μοίρα των ανθρώπων (με τα ίδια υπαρξιακά και πανανθρώπινα προβλήματα) και ενισχύει το ιδανικό της ειρήνης, στηλιτεύο­ντας τα σύνορα του μίσους.

·        Συνενώνει τους ανθρώπους: μοιράζει κοινή καλλιτεχνική συγκίνηση, αδελφώνει με τις υψηλές ιδέες τα άτομα αλλά και τους λαούς.

·         Υμνεί τον άνθρωπο αδιακρίτως φυλής, χρώματος και θρησκείας και κυρίως αντιμάχεται το ρατσισμό και τον εθνικισμό.

·        Ευαισθητοποιεί τον απλό άνθρωπο μέσα από την προβολή των σύγχρονων προβλημάτων και αυξάνει την αγωνιστικότητα των πολιτών, δίνοντας ερεθί­σματα για απογείωση και εκπλήρωση υψηλών στόχων φιλοτεχνεί το όραμα για την υπέρβαση της καθεστηκυίας τάξης των πραγμάτων.

·         Συμβάλλει στην καλλιέργεια της ομαδικότητας, της κοινωνικής συνείδησης και στην πρόταξη του κοινού καλού.

·        Λυτρώνει τον άνθρωπο από τη μοναξιά και την αντικοινωνική συμπεριφορά. 

·        Αδελφοποιεί τον καλλιτέχνη με το κοινό: ο δημιουργός μέσω του έργου του  εξωτερικεύει τον ψυχικό του κόσμο και επικοινωνεί με το κοινό.
Επομένως, η γνήσια τέχνη κοινωνικοποιεί και δρα ενοποιητικά.


Χαρακτηριστικά γνήσιας τέχνης
Γνήσια τέχνη: άξια κομίζει μήνυμα κοινωνικό, ηθικό, φιλοσοφικό, πολιτικό, υψηλές αξίες, προβάλλει την εικόνα ενός καλύτερου κόσμου, πρωτοτυπία στη σύλληψη του θέματος, ευρηματικότητα, καλοδουλεμένο έργο, ελεύθερη και δημιουργική έκφραση, απλή, λιτή, αισθητική συγκίνηση, καλαισθησία, αυθεντικότητα, ειλικρινής πρόθεση, ευγένεια, ευπρέπεια, ψυχαγωγία. Αναβαθμίζει και παιδαγωγεί.

Χαρακτηριστικά νόθης, εμπορευματοποιημένης τέχνης
ασαφές ή ανύπαρκτο μήνυμα που αναδίδει ρηχότητα, αναπαραγωγή «κακώς κειμένων» κοινότοπο, τετριμμένο έργο, προχειροφτιαγμένο, εύκολο έργο, τυποποιημένη, μαζική παραγωγή ακαλαισθησία, ασχήμια, υποκρισία, επίφαση, πρόφαση τέχνης, χυδαιότητα, επικαιρικό, του συρμού / μόδα, διασκέδαση, αφιονισμός του πλήθους υποβαθμίζει και ναρκώνει.


Δεν υπάρχουν σχόλια:

Δημοσίευση σχολίου